Enigma e ‘Dorës së Herkulit’: Ku është pjesa tjetër e trupit? 0 62

Në majë të njërit prej katërmbëdhjetë kodrave në të cilat qëndron Amani , në zemrën antike të kryeqytetit të Jordanisë, ka mbetjet e Tempullit të Herkulit , i ndërtuar midis 162 dhe 166 pas Krishtit, gjatë dominimit Romak.

Image

“Dora e Herkulit” është emri  i cili me sa duket ishte pjesë e një statuje kolosale prej mermeri i gjysmëperëndi Hercules, që gjendet në tempull romak dedikuar atij.

Përveç dorës (ose më saktë tre gishtave të njërës dorë), pjesa tjetër që ka arritur në ditët e sotme është dhe një bërryl.

Image

Gjatë shekullit të 1-të pas Krishtit. Jordania moderne ishte pjesë e Perandorisë Romake dhe kryeqyteti i saj, i njohur më pas me emrin Grek të Filadelfias, i përkiste Decapolis, një grup prej dhjetë qytetesh që kufizoheshin me kufirin e Lindjes së Mesme.

Si në çdo cep të perandorisë së tyre, Romakët gjithashtu ndërtuan shumë ndërtesa publike në Aman.

Sot mbetet ende Teatri, Odeoni dhe Tempulli i Herkulit, i cili nuk është ruajtur aq mirë sa dy të parët.

Image

I ndërtuar gjatë perandorisë së Marcus Aurelius, Tempulli i Herkulit ishte mbase më i madh se çdo tjetër i ndërtuar në vetë Romën.

Portiku, me drejtim nga lindja, ishte zbukuruar me gjashtë kolona të larta dhjetë metra; ajo ishte 30 metra e gjatë dhe 25 metra e gjerë, me një vend të shenjtë me përmasa 120 x 70 metra.

Prania e kolonave vetëm në pjesën e përparme të tempullit sugjeron që monumenti nuk u përfundua kurrë plotësisht , për arsye që historia ende nuk i ka zbuluar.

Gjatë gërmimeve arkeologjike, pak të dhëna ndihmuan në zbardhjen e misterit të këtij tempulli të papërfunduar.

Sidoqoftë, ato që ishin atje ishin “të mëdha”, edhe pse vështirë të deshifruara: tre gishta të një dore, një bërryl dhe disa monedha të shpërndara.

Këto pak mbetje, sipas arkeologëve, duhet të kenë qenë ato që mbetën nga një statujë e madhe prej mermeri e Herkulit.

Prandaj tempulli i ishte kushtuar gjysmëperëndisë shumë të fortë, protagonist i shumë bëmave të famshme.

Image

Ndoshta tempulli i Herkulit u ndërtua atje ku tashmë kishte një vend adhurimi kushtuar një perëndie: në atë që dikur duhet të ketë qenë pjesa e brendshme e tempullit, një shkëmb ishte lënë i zbuluar, i cili sipas disa studiuesve ishte “Shkëmbi i shenjtë” i tempullit të Moloch, i ndërtuar në shekullin e 9 para Krishtit, nga njerëzit e Amonitëve.

Ekspertët nuk pajtohen në lidhje me këtë atribut.

Sidoqoftë, fakti që një numër i madh monedhash me figurat e gjysmëperëndisë mitike janë gjetur në qytetin më poshtë bën të mundur të besohet se statuja ishte gjithashtu një paraqitje e tij dhe se tempulli i ishte kushtuar atij.

Image

Bazuar në mbetjet e gishtërinjve dhe bërrylit, mund të supozohet se statuja e Herkulit ishte e lartë rreth 13 metra, një dimension që do ta vendoste atë midis statujave më të mëdha prej mermeri të skalitura ndonjëherë gjatë historisë.

Ndoshta statuja e gjysmëperëndisë u shemb gjatë një prej tërmeteve katastrofike që trondisnin zonën periodikisht, dhe fragmentet e mermerit u përdorën për qëllime të tjera.

(vanillamagazine.it)

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Turqia teston me sukses motorin e parë hibrid për misionin hapësinor, planifikon ta dërgojë në Hënë në vitin 2023 0 4

Turqia ka testuar me sukses motorin e saj të parë hibrid që do të përdoret në Misionin Hënor, tha ministri i Teknologjisë dhe Industrisë së vendit.

Ministri Mustafa Varank mori informacion në lidhje me sistemin në rrethin Şile të Stambollit.

Vendi planifikon të dërgojë anijen kozmike pa pilot për të bërë një ulje në Hënë në vitin 2023, në kuadër të Programit Kombëtar Hapësinor.

Varank tha për AA se ata bënë dy ndezje të suksesshme, atë të Sistemit të Raketës Sondë (SORS) dhe atë të motorit hibrid të planifikuar për t’u përdorur në misionin hënor.

Duke nënvizuar se koha e synuar në testim ishte 50 sekonda, Varank tha: “Kjo ndezje 50-sekondëshe ka përfunduar me sukses. Që nga sot, mund të themi se provat e para të motorit që mund të përdoret në misionin hënor janë bërë me sukses”.

Ai theksoi se një mostër e motorit raketor do të lançohet nga provinca veriore Sinop në maj.

 

 

 

Mbi 10 mijë vdekje shtesë në vend që nga fillimi i pandemisë. Në mars 2021 u dyfishuan 0 6

Më se një vit nga fillimi i pandemisë në vend, bilanci i pasojave në jetët e humbura sa vjen e po bëhet më shqetësues. Dy valët e mëdha të pandemisë, nëntor-dhjetori 2020 dhe shkurt-marsi 2021 kanë qenë fatale. Sipas të dhënave paraprake nga Gjendja Civile, që referojnë aktet e vdekjeve (datës së regjistrimit në regjistër të vdekjeve të ndodhura në territorin e Republikës së Shqipërisë), në mars 2021 kishte rreth 3900 fatalitete në vend, me dyfishim (rritje 108%) në raport me të njëjtën periudhë të një viti më parë. Në shkurt 2021 u regjistruan rreth 3500 akte vdekje dhe në janar rreth 2,800.

Vetëm në tremujorin e parë të këtij viti janë regjistruar gjithsej 10.2 mijë vdekje, me një rritje prej 70% në krahasim me të njëjtën periudhë të një viti më parë, kur ende nuk kishin filluar të ndiheshin pasojat e pandemisë (me rastin e parë që u identifikua në 9 mars 2020). Ky është tremujori më fatal, të paktën që nga viti 1990 kur raportohen të dhënat. Mesatarisht çdo ditë kanë humbur jetën gjatë kësaj periudhe 113 persona, nga 67 në tremujorin e parë 2020.

Në vite normale, humbin jetën 21-22 mijë persona në vit, sipas INSTAT, por këtë vit vetëm në tremujorin e parë kanë ndodhur aq humbje jete, sa regjistroheshin normalisht në 6 muaj.

Dhjetori mbetet muaji me më shumë fatalitete

Efektet e pandemisë në vend filluan të ndihen që nga muaji qershor, pas rihapjes së vendit nga karantina e rreptë e mars-majit.

Pas një vale të parë nga qershori deri në tetor, ku fatalitetet u rritën deri me 47% në gusht, vala e dytë e nëntorit solli përkeqësim të pandemisë, pas hapjes së shkollave dhe fillimit të dimrit. Në nëntor u shënuan gjithsej 3,373 jetë të humbura, me rritje 111% në krahasim me të njëjtin muaj të një viti më parë, duke shënuar rritjen më të lartë në përqindje në Europë në një muaj përgjatë gjithë ciklit të pandemisë, por edhe në raport me gjithë muajt e deritanishëm në vend.

Muaji më tragjik, për numrin total të vdekjeve, deri tani ka qenë dhjetori, me 4,167 fatalitete, me dyfishim (98%) në krahasim me të njëjtën periudhë të një viti më parë (rreth 2 mijë vdekje më shumë). Në dhjetor humbën jetën 134 persona në ditë, përkundrejt 68 në të njëjtën periudhë të një viti më parë. Në tremujorin e katërt 2020 u shënuan gjithsej gati 9800 fatalitete, me rritje 81%, në raport me tetor-dhjetor 2019.

Më pas, situata u qetësua disi në janar, pas pushimeve të fundvitit në shkolla dhe shtimit të kufizimeve të lëvizjeve, me rritje 30% , ose 667 fataliteteve më shumë.

Pas dhjetorit, situata më e rënduar ka qenë në shkurt-mars të këtij viti, ku sërish u konstatua një valë e shtuar e tretë e pandemisë dhe një mbingarkesë në spitale. Marsi 2021 iu afrua niveleve të dhjetorit 2020 për humbjen e jetëve (shih grafikun: Ecuria e vdekjeve sipas muajve).

Tradicionalisht, tremujori i parë i vitit ka një nivel më të lartë vdekjesh në raport me periudhën tjetër të vitit, si rrjedhojë e motit të ftohtë, që ul imunitetin, kryesisht të të moshuarve.

Mbi 10 mijë fatalitete shtesë që nga fillimi i pandemisë, rritje rreth 48%

Në 12 muaj, nga prilli 2020 në mars 2021, gjithsej në vend janë regjistruar rreth 32.2 mijë jetë të humbura, nga 21.7 mijë në të njëjtën periudhë 12 mujore të vitit të mëparshëm, me rritje prej rreth 48%. Në total janë mbi 10 mijë vdekje shtesë në vend, që nga periudha e fillimit të pandemisë.

Vala më vdekjeprurëse ka qenë në pesë muaj nga nëntori 2020 deri në mars 2021, periudhë në të cilën është regjistruar rreth 77% e shtesës së fataliteteve që nga nisja e pandemisë. Ndryshe nga pjesa më e madhe e shteteve të Europës që rikthyen karantinës, në Shqipëri u zbatuan vetëm kufizime minimale të orareve të mbrëmjes.

Sipas mjekëve, rritja e lartë e vdekshmërisë lidhet me efektet direkte të Covid-19 (të përshkallëzuara dhe nga sistemi i dobët i kujdesit shëndetësor dhe lëvizshmëria normale e njerëzve, përveç darkës), si dhe shtimit të fataliteteve së sëmundjeve të tjera, për shkak të mungesës së diagnostikimit dhe stepjes për të shkuar në spitale. Një tjetër problematikë, që po konstatohet, lidhet edhe me pasojat, që po lë Covid-19 tek ata që e kalojnë atë, duke rritur predispozitën për trashje gjaku, që mund të sjellë goditje në zemër, në tru, trombozë etj.

Që nga fillimi i pandemisë, në mars 2020, deri në fund të 2020-s, Shqipëria regjistroi dhe rritjen më të madhe të fataliteteve në Europë.

Nga të dhënat rezulton se Shqipëria, e cila zgjodhi të zbatojë kufizime të rrepta vetëm në mars-maj ka përjetuar valën më fatale të pandemisë, me një rritje të numrit të vdekjeve me 38% për mars-dhjetor 2020, krahasuar me mesataren e të njëjtës periudhë 2016-2019. Shqipëria ka një diferencë rreth 30% më të lartë për shtesën e vdekshmërisë në periudhën e pandemisë me të gjithë shtetet e tjera të Europës.

/Monitor